کۆتاییهێنان بە خولەکە: دادوەرێکی لەسێدارەدراو لەسەر دادپەروەری و ئاشتەوایی بۆ ئێران

لە کاتێکدا ئێران لەسەر لێواری گۆڕانکارییەکی ئەگەرییە، پرسی چۆنیەتی چارەسەرکردنی نادادپەروەرییەکانی ڕابردوو بەبێ بەردەوامیدان بە خولەکانی تۆڵەسەندنەوە زۆر گرنگە.

مێریدیان ئەم دواییە لەگەڵ دکتۆر پەرویز مەنسووری، دادوەرێکی دیاری ئێرانی کە لە تاراوگەدا دەژی، دانیشت بۆ گفتوگۆکردن لەسەر میکانیزمە ئاڵۆز بەڵام گرنگەکانی دادپەروەریی گواستنەوە. دکتۆر مەنسووری، بە دەیان ساڵ ئەزموون لە یاسای نێودەوڵەتیدا، تێڕوانینێکی قووڵی پێشکەش کرد سەبارەت بە ڕێگای پێشەوە بۆ ئێرانی دوای دەسەڵاتداری.

پێویستیی دادپەروەریی گواستنەوە

دکتۆر مەنسووری جەختی لەوە کردەوە کە دادپەروەریی گواستنەوە تەنها سزادان نییە، بەڵکو دانانی بناغەیەک بۆ کۆمەڵگایەکی دادپەروەر و جێگیرە. "ئەوە بریتییە لە داننان بە ئازارەکان، لێپرسینەوە لە ئەنجامدەران، و دڵنیابوون لەوەی کە ئەو دڕندەییانە جارێکی تر ڕوونادەنەوە،" ئەو وتی. ئەم ڕێبازە گشتگیرە بۆ چاکبوونەوەی نیشتمانی زۆر گرنگە.

دادپەروەریی ڕاستەقینە لە قۆناغی گواستنەوەدا دەبێت هاوسەنگییەک لە نێوان لێپرسینەوە و پێویستیی بەپەلەی ئاشتەوایی نیشتمانیدا ڕابگرێت. بەبێ هەردووکیان، هەر سیستەمێکی نوێ مەترسیی ناسەقامگیریی لەسەرە.— دکتۆر پەرویز مەنسووری

ئەو وردەکارییەکانی پێکهاتە جیاوازەکانی دادپەروەریی گواستنەوەی ڕوون کردەوە، لەوانە دادگاییکردنی تاوانکاری، قەرەبووکردنەوە بۆ قوربانیان، چاکسازیی دامەزراوەیی، و دامەزراندنی میکانیزمەکانی گەڕان بەدوای ڕاستیدا. هەر توخمێک ڕۆڵێکی جیاواز دەگێڕێت لە چارەسەرکردنی میراتی پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤدا.

ڕۆڵی کۆمیسیۆنەکانی ڕاستی

بەشێکی بەرچاو لە گفتوگۆکەمان لەسەر کۆمیسیۆنەکانی ڕاستی بوو. دکتۆر مەنسووری ئاماژەی بە پۆتانسێلی ئەوان کرد بۆ ئاشکراکردنی تەواوی قەبارەی پێشێلکارییەکانی ڕابردوو، دابینکردنی پلاتفۆرمێک بۆ قوربانیان بۆ گێڕانەوەی چیرۆکەکانیان، و دامەزراندنی تۆمارێکی مێژوویی فەرمی. "کۆمیسیۆنەکانی ڕاستی دادگای یاسایی نین، بەڵام بۆ پاکبوونەوەی کۆمەڵایەتی و ڕێگریکردن لە گۆڕینی مێژوو زۆر گرنگن،" ئەو ڕوونی کردەوە.

بەڵام ئەو هۆشداریدا کە سەرکەوتنی کۆمیسیۆنێکی ڕاستی پشت بە سەربەخۆیی، شەفافیەت، و پشتیوانیی گشتیی فراوان دەبەستێت. بەبێ ئەم کۆڵەکانە، دۆزینەوەکانی ڕەنگە شەرعیەتیان کەم بێت و نەتوانن کاریگەریی مەبەستی خۆیان بەدەست بهێنن.

خۆپاراستن لە خولەکانی تۆڵەسەندنەوە

ڕەنگە گرنگترین لایەنی گفتوگۆکەمان ئەوە بوو کە چۆن ڕێگری لە خولێکی نوێی تۆڵەسەندنەوە بکەین. دکتۆر مەنسووری بە توندی پێی وایە کە چوارچێوەیەکی دادپەروەریی گواستنەوەی باش ڕێکخراو دژە ژەهری تۆڵەسەندنەوەیە. "کاتێک دادپەروەری لە ڕێگەی پرۆسەی دادپەروەرانەوە دەبینرێت، ئارەزووی تۆڵەسەندنەوەی دەرەوەی یاسا کەم دەبێتەوە،" ئەو جەختی کردەوە. ئەمەش پێویستی بە دامەزراوەی یاسایی بەهێز و پابەندبوون بە پرۆسەی یاسایی گونجاو هەیە.

گەورەترین مەترسی لە کاتی گواستنەوەدا بریتییە لە تاقیکردنەوەی تۆڵەسەندنەوەی دەستبەجێ و بێ کۆنترۆڵ. ئامانجی ئێمە دەبێت دادپەروەری بێت، نەک تۆڵەسەندنەوە، بۆ بنیاتنانی ئێرانییەکی ڕاستەقینە دیموکراتی و جێگیر.— دکتۆر پەرویز مەنسووری

ئەو لە کۆتاییدا جەختی لەوە کردەوە کە گەشت بەرەو ئێرانییەکی دادپەروەر و دیموکراتی ئاڵۆز دەبێت، بەڵام گەشتێکە کە دەبێت بە بینین، بنەما، و پابەندبوونێکی قووڵ بە مافەکانی مرۆڤەوە ئەنجام بدرێت. ئەو بناغانەی کە لە کاتی گواستنەوەدا دادەنرێن، کاراکتەری نەتەوەکە بۆ نەوەکانی داهاتوو دیاری دەکەن.